Στο νησί της Ναυμαχίας…άλλη μια φορά!

 16 Ιανουαρίου 2026

 

 

Είναι κάποια γεγονότα που καθορίζουν την ιστορία ενός τόπου ή και την ιστορία γενικότερα και βέβαια συνδέονται με τον τόπο στον οποίο έγιναν. Η Ελληνική ιστορία έχει πολλά τέτοια. Π.χ. οι μάχες των Περσικών πολέμων. Μια από αυτές έγινε το 480 π.Χ. Στο στενό ανάμεσα στη Σαλαμίνα και την Αττική έγινε η ναυμαχία ανάμεσα στον Περσικό και τον Ελληνικό στόλο με νίκη του ελληνικού. Αυτή ήταν και η αρχή του τέλους των Περσικών πολέμων και της αποτυχίας των Περσών να διεισδύσουν και να κατακτήσουν Ευρωπαϊκά εδάφη.

Η Σαλαμίνα ή Κούλουρη, το μεγαλύτερο από τα νησιά του Αργοσαρωνικού, αλλά και το πιο κοντινό στην Αττική, είναι σήμερα ένα νησιώτικο προάστιο της πρωτεύουσας με όλα τα πλεονεκτήματα, αλλά και τα μειονεκτήματα που έχει ένα προάστιο της πρωτεύουσας. Κυριότερο χαρακτηριστικό της η άναρχη δόμηση. Έχει έκταση περίπου 96τ.χμ. και πληθυσμό γύρω στους 37.000 κάτοικους. Για να πας έχεις δύο επιλογές. Το φέρρυ από το Πέραμα για Παλούκια (περίπου 15΄, το πιο σύνηθες)

και το φέρρυ από Πέραμα Μεγαρίδος, μετά το Μεγάλο Πεύκο για Φανερωμένη (μόνο 5΄ βγαίνει κοντά στο μοναστήρι).

Στη Σαλαμίνα έχουμε πάει αρκετές φορές και έχουμε δει κάποια αξιοθέατα και περιοχές. Πάντα όμως θα υπάρχει κάτι ακόμα για να δεις. Όλες τις φορές πήγαμε και ήρθαμε μέσω Παλουκιών. Αρκετό καιρό τώρα κουβεντιάζαμε να πάμε από το Μεγάλο Πεύκο και να που εν μέσω βροχερών ημερών, που ήταν γεμάτος ο Γενάρης, ήταν και μια μέρα που η ΕΜΥ προέβλεπε συννεφιά, αλλά όχι βροχή. Έτσι ξεκινήσαμε για την Κούλουρη.

Φύγαμε σχεδόν μεσημέρι, φτάσαμε στο Πέραμα Μεγαρίδος και μπήκαμε στο πλοίο, που έφυγε σχεδόν αμέσως και σε 5΄ κυριολεκτικά, έδενε απέναντι. Μία και ένα λεπτό το μεσημέρι φτάναμε στο μοναστήρι όπου διαπιστώσαμε πως μόλις είχε κλείσει και θα ξανάνοιγε στις τρεις και μισή. Τη γκαντεμιά μας!

Είχαμε στα σχέδια να πάμε να δούμε κάποια πράγματα και να φύγουμε από τα Παλούκια.

Έτσι περιοριστήκαμε σε μερικές φωτογραφίες απ’ έξω και τα γύρω.

Στην παραλία κάτω από το μοναστήρι είναι ένα μικρό άσπρο δίπατο σπίτι. Εκεί στα χρόνια της τουρκοκρατίας ήταν ένας ανεμόμυλος. Το 1878 μεταφέρεται σε αυτή τη θέση ο Ναύσταθμος και στα ερείπια και με τα υλικά του μύλου χτίστηκε οικίσκος, που χρησιμοποιήθηκε σαν διοικητήριο του. Αυτά μέχρι το 1881, που ο Ναύσταθμος μεταφέρεται και πάλι στη σημερινή του θέση στον όρμο των Παλουκιών και το σπιτάκι περνάει στην ιδιοκτησία του μοναστηριού και χρησιμοποιείται σαν αρσανάς και ησυχαστήριο. Το 1933 πέρασε από τη μονή ο μεγάλος μας ποιητής Άγγελος Σικελιανός (1884-1951) και εντυπωσιασμένος από το μέρος,

που από τότε ήταν ένα πλούσιο πευκοδάσος, εκφράζει την επιθυμία να του παραχωρηθεί ένας χώρος για να μείνει. Η μονή του παραχώρησε το σπίτι στην ακροθαλασσιά, στο οποίο έζησε με τη δεύτερη του γυναίκα, την Άννα Καμπανάρη από το 1938 ως το 1949. Μετά το θάνατο του ποιητή το 1951 το σπιτάκι ερήμωσε. Μεταξύ 2003 και 2006 έγινε αναστήλωση και λειτουργεί σαν «Χώρος Μνήμης Άγγελου Σικελιανού». Για να το επισκεφτεί κάποιος πρέπει να έχει κλείσει κάποιο ραντεβού για να του ανοίξουν.

Δίπλα υπάρχει η προτομή του ποιητή, έργο της Λουκίας Γεωργαντή (1919-2001).

Στον ίδιο χώρο, λίγο πιο δυτικά είναι άλλο ένα μνημείο, αφιερωμένο στην ύπαρξη του Ναύσταθμου στη θέση αυτή.

Από εκεί έχει κανείς μια πανοραμική εικόνα της Νέας Περάμου (Μεγάλο Πεύκο) απέναντι στην ακτή της Αττικής

και από τη βεράντα του σπιτιού, κοιτώντας νότια, έχεις εντυπωσιακή εικόνα του μοναστηριακού συγκροτήματος.

Μιας και το μοναστήρι ήταν κλειστό κατεβήκαμε να δούμε στο σπίτι του Σικελιανού και στη συνέχεια μπήκαμε στο αυτοκίνητο για να συνεχίσουμε.

Περάσαμε μέσα από την πόλη της Σαλαμίνας και βγήκαμε στην παραλία του κόλπου των Αμπελακίων.

Εκεί βρίσκονται, σε μεγάλο βαθμό μέσα στη θάλασσα τα ερείπια του αρχαίου λιμανιού της Σαλαμίνας, εκεί που συγκεντρώθηκε το 480π.Χ. ο Ελληνικός στόλος για να αντιμετωπίσει τον Περσικό.

Στο σημείο υπάρχει μνημείο με χαραγμένο πάνω του τον «Παιάνα των Σαλαμινομάχων».

Στη νότια μεριά του κόλπου είναι η χερσόνησος Κυνόσουρα.

Εκεί, στο χώρο του Τύμβου των Σαλαμινομάχων έχει στηθεί από το 2006 ένα εντυπωσιακό μνημείο,

έργο του γλύπτη Αχιλλέα Βασιλείου. Δυστυχώς ο χώρος δεν έχει διαμορφωθεί καθόλου και έχει αρκετά σκουπίδια ένα γύρω.

Ξαναβγήκαμε στο δρόμο και συνεχίσαμε προς τα νότια. Αμέσως μετά είναι τα Σελήνια (αι αρχαίαι Σιλήνιαι), που πήραν το όνομά τους από τη λατρεία της Θεάς Αρτέμιδος-Σελήνης. Ο οικισμός σήμερα έχει πάνω από 2000 κάτοικους.

Στην αρχή του οικισμού, πάνω στη θάλασσα είναι το θεατράκι «Μίκης Θεοδωράκης», που φτιάχτηκε τη δεκαετία του 1990.

Είναι πολύ όμορφο, φτιαγμένο εξ’ ολοκλήρου από πέτρα

και με μωσαϊκό δάπεδο.

Συνεχίζοντας φτάσαμε στην πλατεία Αγίου Νικολάου

με τον ομώνυμο ναό του 1955.

Εντυπωσιακός ναός σε νησιώτικο ύφος

είναι δίπλα στην παραλία,

ενώ δίπλα του είναι άλλο ένα μνημείο αφιερωμένο στην κοσμοϊστορική ναυμαχία.

Εκεί, σε αυτή την πλατεία κάτσαμε σε ένα γυράδικο για φαγητό (μέτρια ποιότητα).

Η ώρα είχε πάει 4 σα σηκωθήκαμε. Έχοντας αποφασίσει να πάμε να (ξανά) δούμε το μοναστήρι της Φανερωμένης, διασχίσαμε το νησί προς τα δυτικά.

Στον χώρο που βρίσκεται σήμερα το μοναστήρι φαίνεται πως υπήρχε αρχαίος ναός αφιερωμένος στην Σκυράδα Αθηνά. Πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού φτιάχτηκε ο πρώτος χριστιανικός ναός τον 13^ο αιώνα, ο οποίος καταστράφηκε. Το 1670 έγινε ανοικοδόμηση του ερειπωμένου ναού από τον Λάμπρο Κανέλλο (μετέπειτα μοναχό και αργότερα Όσιο Λαυρέντιο) από τα Μέγαρα, που οραματίστηκε την Παναγία, η οποία τον προέτρεψε να έρθει στο νησί για αυτό τον σκοπό. Έτσι ιδρύθηκε το μοναστήρι. Το καθολικό του είναι τρίκλιτη βασιλική με τρούλο

και αγιογραφήθηκε το 1735 από τον Γεώργιο Μάρκου, από το Άργος και τους μαθητές μου με περίπου 3500 μορφές και παραστάσεις (!!!!!!).

Στη μονή είχαμε έρθει πριν από πολλά-πολλά χρόνια και είπαμε να ξαναπάμε. Φτάσαμε λοιπόν, η πύλη ήταν ανοικτή και μπήκαμε.

Μπαίνοντας απέναντι βλέπεις το καθολικό και δεξιά του το παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου.

Δεξιά από την πύλη είναι ο τάφος του αμφιλεγόμενου Μητροπολίτη Αττικής Μεγαρίδος και Σαλαμίνας, Ιακώβου (Βαβανάτσου 1895-1984),

ενώ στα αριστερά, πίσω από το κιόσκι

ο τάφος-οστεοφυλάκιο του επίσης αμφιλεγόμενου οπλαρχηγού και Φρουράρχου της Ακρόπολης, Ιωάννη Γκούρα (1791-1826).

Γύρω από το καθολικό στέκουν τα υπόλοιπα κτίσματα της μονής, φτιαγμένα με τέτοιο τρόπο που της δίνουν φρουριακή μορφή.

Μπήκαμε στο ναό. Πραγματικά είναι εξαιρετικός.

Κατάγραφος από αγιογραφίες εντυπωσιάζει. Το τέμπλο,

ο άμβωνας,

ο δεσποτικός θρόνος

και τα εικονοστάσια συμπληρώνουν το εντυπωσιακό σύνολο.

Μετά το καθολικό μπήκαμε και στο παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου και βγήκαμε στην αυλή.

Λίγα λεπτά μετά μπαίναμε στο φέρρυ για να βγούμε στη συνέχεια απέναντι

και σε λίγο να αράζουμε για καφέ στο «στέκι» μας στο Μεγάλο Πεύκο αγναντεύοντας απέναντι τα μέρη που ήμασταν λίγη ώρα πριν.

Αργά το απόγευμα η εκδρομή μας τελείωσε φτάνοντας στο σπίτι μας. Μια εκδρομή στη «γειτονιά» μας, μιας και η Σαλαμίνα δεν είναι καν εκτός Αττικής.

 

θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλια σας