Ρόδος, η αρχιτεκτονική της Ιταλοκρατίας!

Στα χνάρια των Ιπποτών! Μέρος 12ο

(συνέχεια από Ρόδος,η παλιά πόλη! γ΄)

5 Ιουνίου 2022

Η επόμενη μέρα ήταν Κυριακή και σκέφτηκα πως αν κατεβαίναμε στην πόλη με το αυτοκίνητο θα ήταν πιο εύκολο να βρούμε να παρκάρουμε, με τα μαγαζιά κλειστά. Και τελικά έτσι έγινε.

Μετά το πρωινό πήραμε το αυτοκίνητο και ξεκινήσαμε.

Κάναμε μια πρώτη στάση στα Κρητικά για μερικές καλές φωτογραφίες μιας και αυτές της προηγούμενης ήταν μέσα από το λεωφορείο.

Είχαμε αποφασίσει να μην πάμε στην παλιά πόλη,

αλλά στην περιοχή γύρω από το Μανδράκι, το παλιό λιμάνι. Πιθανολογείται πως ήταν το λιμάνι της Ρόδου στην αρχαιότητα και μια θεωρεία λέει πως ο Κολοσσός, ένα από τα 7 θαύματα της αρχαιότητας πατούσε τα δυο του πόδια στις δύο άκρες της εισόδου του, εκεί που σήμερα στέκουν τα δύο ελάφια. Οι Ιππότες σε αυτό έδεναν τα πολεμικά τους πλοία. Σήμερα εδώ δένουν μόνο μικρά πλεούμενα, επειδή είναι ρηχή, ακατάλληλο για τα σύγχρονα μεγάλα πλοία.

Η είσοδός του βλέπει προς τα βόρεια και στον ανατολικό μώλο υπάρχουν 3 ανεμόμυλοι (από τους περίπου 13-18, που υπήρχαν γύρω από το λιμάνι) και φτιάχτηκαν τον 14ο αι

και στην άκρη του το Φρούριο του Αγίου Νικολάου που φτιάχτηκε το 1464 και που από τον 17ο αι πάνω του υπάρχει φάρος.

Στη δυτική πλευρά του λιμανιού είναι η πλατεία Ελευθερίας και στο βορειότερο άκρο της στην είσοδο του στέκει ο Ναός του Ευαγγελισμού (σημερινός καθεδρικός της Ρόδου), που έχτισαν οι Ιταλοί τη δεκαετία του 1920 και ο οποίος αποτελεί αρχιτεκτονική αναπαράσταση του κατεστραμμένου Αγίου Ιωάννη του Κολακίου. Τον αφιέρωσαν και αυτόν στον Άγιο Ιωάννη. Μετά την ενσωμάτωση μετατράπηκε σε ορθόδοξο αφιερωμένος στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Ανατολικά του στέκει, ανεξάρτητο, το καμπαναριό.

Όταν φτάσαμε ήταν κλειστά αλλά κάποιος κύριος προσφέρθηκε να μας ανοίξει και έτσι τον είδαμε και μέσα. Είναι πολύ επιβλητικός.

Πίσω του είναι το κτίριο της Μητρόπολης

και η συνέχεια του προς βορρά το κτίριο της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, που χτίστηκε το 1927 για να στεγάσει το Κυβερνείο των Ιταλών

και έχει στοιχεία που παραπέμπουν στα παλάτια της Βενετίας. Τα τρία αυτά κτίρια είναι μεταξύ των πλατειών Ελευθερίας στα δυτικά

και Αντιναυάρχου Περικλή Ιωαννίδη στα Ανατολικά.

Παρκάραμε στην πάνω μεριά της πλ. Ελευθερίας δίπλα στην Περιφέρεια.

Απέναντι είναι ένα υπέροχο κτίριο, που στεγάζει το Δημοτικό Ωδείο

και αριστερά του είναι το Τζαμί Μουράτ Ρέϊς, που φτιάχτηκε το 1638 και αφιερώθηκε στο ναύαρχο Μουράτ Ρέϊς.

Εκτός από το Τέμενος περιλαμβάνει και νεκροταφείο και απ’ ότι μπόρεσα να καταλάβω, ίσως και το κτίριο του ωδείου να ήταν μέρος του συγκροτήματος.

Δεξιά του ωδείου είναι η πλατεία Κουντουριώτη

και στο πάνω μέρος της ένα συγκρότημα με οθωμανικά στοιχεία, όπως τον θόλο, της δεκαετίας του 1930, το συγκρότημα ΕΛΛΗ, που εξυπηρετούσε τις λουτρικές εγκαταστάσεις της παραλίας. Σήμερα έχει εστιατόριο και μπαρ.

Ακόμα πιο δεξιά είναι το κτίριο του ΝΟΡ (Ναυτικός Όμιλος Ρόδου).

Απέναντι από την Περιφέρεια, προς τα δυτικά είναι μια σειρά από κτίρια, χαρακτηριστικά της αρχιτεκτονικής του φασισμού, του στυλ δηλαδή κτιρίων που αναπτύχθηκε κυρίως στην Ιταλία του Μουσολίνι και στη Γερμανία του Χίτλερ τον 20ό αιώνα, με σκοπό να δείξει τη δύναμη και την ισχύ του κράτους. Είχαν μνημειακό μέγεθος, συμμετρία και απλότητα, συνδυάζοντας στοιχεία από την Αρχαία Ρώμη με σύγχρονα υλικά, όπως το μπετόν και λιτότητα ως προς την αισθητική. Τα κτίρια της Ρόδου είναι στη σειρά από βορρά προς νότο

το Εθνικό Θέατρο,

το Δημαρχείο

και το Αστυνομικό μέγαρο που σχηματίζουν ένα πι και ακολουθούν

το κτίριο των Ελληνικών Ταχυδρομείων,

το Λιμεναρχείο,

το Δικαστικό Μέγαρο,

το εστιατόριο Ακταίον,

η Τράπεζα της Ελλάδος και

η Νέα Αγορά, που όμως είναι πιο εκλεπτυσμένο κτίριο, με κάποια ανατολίτικα στοιχεία.

Η δυτική πλευρά του λιμανιού του Μανδρακίου είναι ένα στενόμακρο πάρκο.

Σε αυτό, μπροστά από τον Ευαγγελισμό είναι η Fontana Grande, το σιντριβάνι που είναι αντίγραφο του μεσαιωνικού σιντριβανιού της Ιταλικής πόλης Viterbo

και αμέσως πιο νότια το μνημείο για τον Αλέξανδρο Διάκο (1907-1940), τον πρώτο Έλληνα αξιωματικό, που σκοτώθηκε την 1η Νοεμβρίου 1940 στο μέτωπο της Αλβανίας.

Και φτάσαμε στη Νέα Αγορά. Είναι κτίσμα "ανατολικού εκλεκτικισμού", που έγινε στα μέσα της δεκαετίας του 1920 για να στεγάσει την εμπορική δραστηριότητα της πόλης, ενώ τη δεκαετία του 1950 έγιναν προσθήκες, κυρίως στο εσωτερικό και αύλειο χώρο. Έχει οκταγωνικό σχήμα με ισόγεια καταστήματα, με εξαίρεση την ανατολική πλευρά που υπάρχει και όροφος.

Η αυλή του είναι ένα ολόκληρο μικρό πάρκο

με βοτσαλωτό δάπεδο

και ένα υπερυψωμένο περίπτερο, ίσως για κάποιες εκδηλώσεις. Τα καταστήματα είναι κυρίως εστίασης αλλά και εμπορικά. Γενικά σαν κτίριο διαφέρει από τα άλλα που είχαμε δει και εμένα μου άρεσε πολύ. Κάτσαμε στη δροσερή σκιά των δέντρων, πήραμε κάτι να τσιμπήσουμε, ψωνίσαμε και το κατιτίς μας για να θυμόμαστε τη Ρόδο και άφησα τη Σοφία για να πεταχτώ να πάρω πληροφορίες για τις εκδρομές που θέλαμε να κάνουμε στη Χάλκη και το Καστελόριζο.

Πήγα μέχρι το λιμάνι περνώντας έξω από τα τείχη της παλιάς πόλης.

Έφτασα στην πύλη του Αγίου Παύλου,

μετά στην πύλη του Ταρσανά

και τέλος έφτασα μέχρι τη Θαλασσινή πύλη. Βρήκα αυτό που ήθελα, πήρα τις πληροφορίες μου και γυρνώντας

πέρασα και από το πάρκο που είναι έξω από την πύλη της Ελευθερίας.

Βρήκα τη Σοφία και την ενημέρωσα σχετικά. Λίγα λεπτά ακόμα και ξεκινήσαμε να επιστρέψουμε στο αυτοκίνητο,

αλλά από άλλη διαδρομή για να δούμε κάποια ενδιαφέροντα ακόμα,

όπως τη λέσχη αξιωματικών

ή το θεματικό κτίριο-κινηματογράφο “Throne of Helios: The History of Rhodes 9D Experience”

και βγήκαμε πάλι στο Μανδράκι

στο ύψος του λιμεναρχείου.

Φτάσαμε μέχρι το τζαμί και το μουσουλμανικό νεκροταφείο.

Εκεί, στην πλατεία Ωδείου είναι τα ερείπια της Ελληνιστικής οχύρωσης του πολεμικού λιμανιού

και ένα γλυπτό με τίτλο “Χαίρε Ήλιε”, του 2007, έργο του Νίκου-Γιώργου Παπουτσίδη (γ. 1954).

Πήραμε το αυτοκίνητο για τον επόμενο προορισμό μας κάνοντας δύο μικρές στάσεις για μερικές φωτογραφίες.

Στο Καζίνο και

στο Ενυδρείο. Έξω από το δεύτερο υπάρχει άλλο ένα γλυπτό του Παπουτσίδη, το “Όραμα”, του 2002-2003. 

Στη νότια μεριά της πόλης της Ρόδου είναι ένας μικρός “παράδεισος”, το Πάρκο Ροδίνι. Είναι μια ρεματιά, που από την αρχαιότητα λειτουργούσε σαν πάρκο αναψυχής (εξ ου και η άποψη που βρήκα σε διάφορες πηγές πως πρόκειται για το αρχαιότερο πάρκο στον κόσμο(!!!)), στο οποίο υπήρχε και η σχολή ρητορικής του Αισχίνη. Σαν πάρκο χρησιμοποιήθηκε και στα χρόνια των Ιπποτών και στη συνέχεια των Οθωμανών. Στα αρχαία χρόνια στη γύρω περιοχή υπήρχαν νεκροταφεία. Γι αυτό και ο χώρος θεωρείται και αρχαιολογικός.

Τη σημερινή του μορφή έδωσαν οι Ιταλοί στη δεκαετία του 1920 διαμορφώνοντας το χώρο με την κατασκευή φραγμάτων, τεχνητών λιμνών, καναλιών και γεφυρών και σχεδιάζοντας μονοπάτια δίπλα στο ρέμα.

Λίγο μετά την σκάλα με τα δύο λιοντάρια στην είσοδο του πάρκου (δίπλα της υπάρχει και ράμπα)

συναντάει κανείς τμήμα του Ρωμαϊκού Υδραγωγείου, συντηρημένο κι αυτό από τους Ιταλούς,

ποταμάκια με μικρά ξύλινα γεφύρια,

μικρούς καταρράκτες αλλά και κάποιες κατασκευές σαν τάφους,

όπως αυτή που μοιάζει με προϊστορικό “Ντολμέν”

ή την “πυραμιδοειδή”. Μέσα στο πάρκο κυκλοφορούν ελεύθερα παγώνια και πάπιες και μέσα στα νερά ψάρια.

Ενδιαφέρουσες διακοσμητικές κατασκευές υπάρχουν και έξω από το πάρκο, στο χώρο στάθμευσης.

Κάναμε τις βόλτες μας και κάτσαμε να ξεκουραστούμε και να δροσιστούμε

Το πάρκο είναι υπέροχο, αν και κάπως παρατημένο. Αν οι υπεύθυνοι δίναν λίγο παραπάνω προσοχή θα μπορούσε να είναι “λόγος για να πας στη Ρόδο”.

Αργά το απόγευμα πια ξεκινήσαμε, για να γυρίσουμε στο δωμάτιό μας. Η μέρα ήταν πολύ ενδιαφέρουσα δείχνοντας μας μιαν άλλη εικόνα της πόλης, από αυτή της παλιάς πόλης.

Η αρχιτεκτονική των Ιταλών μπορεί να είναι επιβλητική αλλά αυτοί οι τεράστιοι όγκοι κάποιων από τα κτίρια μου “κάθισαν λίγο στο στομάχι”. Άλλωστε ο λόγος για τον οποίο φτιάχνονταν έτσι είναι έξω από τη νοοτροπία και τα πιστεύω μου. Η δύναμη δεν φαίνεται μόνο με τη “ρώμη”, αλλά μπορεί να φανεί με την εξυπνάδα και το μυαλό γενικότερα, την τέχνη και τον πολιτισμό, την ενσυναίσθηση και την κατανόηση και αποδοχή του “άλλου”. Άλλωστε από τη Ρωμαϊκή εποχή (πηγή έμπνευσης του κάθε τύπου φασισμού) θαυμάζουμε κυρίως το δίκαιο, την αρχιτεκτονική, τα δημόσια έργα, τα μωσαϊκά και πολύ λιγότερο, ως καθόλου τις μονομαχίες και τους μονομάχους.

Η σημερινή μέρα μου έδειξε για ακόμα μια φορά, πως εκεί που η ανατολή μπόλιασε τα έργα της δύσης το αποτέλεσμα είναι απείρως ωραιότερο. Άλλωστε αυτό δεν είναι το αποτέλεσμα της όσμωσης των πολιτισμών καθ’ όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας;

Αύριο πάμε εκδρομή εκτός Ρόδου.

Καληνύχτα!

(το ταξίδι συνεχίζεται )

θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλια σας