το δισάκι μου στον ώμο...: Οίτη, Βαρδούσια, Γκιώνα, Παρνασσός. Ένα τριήμερο στα βουνά της Φωκίδας! Ημέρα 1η

Παρασκευή 22 Μαΐου 2026

Οίτη, Βαρδούσια, Γκιώνα, Παρνασσός. Ένα τριήμερο στα βουνά της Φωκίδας! Ημέρα 1η

12 Μαΐου 2026

Ο νομός της Φωκίδας (πρώην νομός, σήμερα Περιφερειακή ενότητα) είναι ένα εξαιρετικά προικισμένο μέρος της πατρίδας μας. Στην επικράτειά του θα βρεις πρώτ’ απ’ όλα τους Δελφούς. Και μόνο γι αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαν ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρον νομός. Θα βρεις 4 εντυπωσιακά βουνά της Στερεάς Ελλάδας, τη Γκιώνα και τα Βαρδούσια εξ ολοκλήρου σ’ αυτόν, μεγάλο μέρος του Παρνασσού και μικρό της Οίτης. Δεν είναι όμως μόνο τα βουνίσια τοπία. Είναι η Άμφισσα, η ενδιαφέρουσα πρωτεύουσα του, ο μοναδικός ελαιώνας, ο μεγαλύτερος συνεχόμενος ελαιώνας των Βαλκανίων με πάνω από 1.200.00 ελαιόδεντρα και ηλικία πολλών αιώνων, ίσως και χιλιετιών και φυσικά το παραλιακό μέτωπο στη βόρεια πλευρά του Κορινθιακού κόλπου, με «αστέρι» το Γαλαξείδι. Άλλη μια μοναδικότητα είναι το μοναδικό κατοικημένο νησί του Κορινθιακού, τα Τριζόνια.

Στους Δελφούς και το Γαλαξείδι έχουμε πάει κάποιες φορές παλιότερα, στα πλαίσια κυρίως κάποιας ημερήσιας εκδρομής.

Το 1994 πήγαμε για ένα τριήμερο στην Παύλιανη της Φθιώτιδας και κατεβήκαμε μέχρι τη Στρώμη και μέχρι τον Αθανάσιο Διάκο, τα χωριά αυτά της Φωκίδας. Ήταν η πρώτη φορά που βλέπαμε λίγο το ορεινό τοπίο αυτού του νομού και πολύ μας άρεσε (Οίτη, Γκιώνα, Βαρδούσια, ένα τριήμερο στα χωριά τους!). Από τότε ήταν στόχος να ξαναπάμε.

Το 2007 πήγαμε ένα διήμερο και με βάση την Ιτέα ανεβήκαμε μέχρι το Λιδωρίκι και κάναμε το γύρο της λίμνης του Μόρνου (Στην καρδιά της Ρούμελης!!!).

Την εβδομάδα αμέσως μετά το Πάσχα του 2023, γυρνώντας από Πάτρα, όπου είχαμε περάσει τις γιορτές, επισκεφτήκαμε για πρώτη φορά τα Τριζόνια και με βάση το Γαλαξείδι, αφιερώσαμε ένα τριήμερο, κυρίως στα παράλια αλλά είδαμε και κάποια από τα χωριά τα ορεινά (Λίγο ακόμα από Φωκίδα και επιστροφή!). Είχαμε κατά νου να γνωρίσουμε περισσότερα, αλλά κάθε μέρα έβρεχε και έτσι πήρε για άλλη μια φορά αναβολή το σχέδιο.

Περάσανε 4 χρόνια και μετά το «χειμωνιάτικο» τριήμερο της Πρωτομαγιάς με το ασυνήθιστο ψοφόκρυο, αποφασίσαμε, αφού συμβουλευτήκαμε τις μετεωρολογικές προβλέψεις, να πάμε για ένα τριήμερο στα βουνά της Φωκίδας, έχοντας σα βάση το Λιδωρίκι.

Ένα χωριό με τέχνη, θυμοσοφία και χιούμορ

Τρίτη αργά το πρωί φύγαμε. Πήραμε την εθνική προς Λαμία και λίγο πριν την πρωτεύουσα της Φθιώτιδας κάναμε αριστερά προς Μπράλο και Άμφισσα. Αρχίσαμε να ανηφορίζουμε στην Οίτη, στο ύψος του Μπράλου κάναμε δεξιά

και λίγο μετά μπήκαμε στην Παύλιανη.

Η Παύλιανη είναι ένα ορεινό χωριό της Οίτης, σε υψόμετρο 1040μ, μέσα στα έλατα, που ανήκει στη Φθιώτιδα, αλλά είναι πολύ κοντά στα όρια με τη Φωκίδα. Τα τελευταία χρόνια είναι ανερχόμενο τουριστικά και αποκτά σιγά-σιγά τη σχετική υποδομή.

Ένα στοιχείο που το έχει κάνει γνωστό τα τελευταία χρόνια είναι η «παρέμβαση» κάποιων νέων ανθρώπων, από το χωριό ή με καταγωγή από αυτό, που αλλάζει τη φυσιογνωμία του.

Η παρέμβαση αυτή είναι κυρίως εικαστική,

αλλά όχι μόνο. Διαμόρφωσαν το πάρκο κάτω στο ποτάμι όπου με ζωγραφιές και χιουμοριστικά κείμενα του έδωσαν ένα ξεχωριστό χαρακτήρα.

Παρόμοιες παρεμβάσεις βλέπει κανείς παντού μέσα στο χωριό.

Είχε όμως έρθει η ώρα για φαΐ. Οι παρεμβάσεις μπορούσαν να περιμένουν. Βρήκαμε ανοικτό εστιατόριο (πράγμα εξαιρετικά σπάνιο, όπως θα βλέπαμε τις επόμενες μέρες) και κάτσαμε να απολαύσουμε κόκορα κρασάτο με μακαρόνια, βλίτα και το εξαιρετικό οψωμοτύρι.

Η θέα από το χωριό υπέροχη, με το μάτι να φτάνει μέχρι τον Μαλιακό κόλπο, αν και η ορατότητα δεν ήταν στα καλύτερά της.

Αφού χορτάσαμε την πείνα μας πήραμε το αυτοκίνητο για να συνεχίσουμε. Πριν όμως αφήσουμε την Παύλιανη κάναμε μια βόλτα για να δούμε λίγο το χωριό και κάποια από αυτά για τα οποία είχαμε διαβάσει. Στο πάρκο στο ποτάμι δεν κατεβήκαμε, αφ’ ενός γιατί είχαμε δρόμο μπροστά μας και αφετέρου γιατί δεν ξέραμε αν είχε πρόσβαση. Το χωριό αποτελείται από δύο μαχαλάδες, την Κάτω και την Πάνω Παύλιανη. Από την Κάτω, που ήμασταν πήραμε την ανηφόρα για την Πάνω.

Είδαμε ζωγραφιές, που θύμιζαν έργα του Banksy, του παγκοσμίως γνωστού Βρετανού καλλιτέχνη του γκράφιτι,

σοφά λόγια γραμμένα εδώ κι εκεί,

ζωγραφιές,

αλλά και κατασκευές με πολύ χιούμορ

και για αποχαιρετισμό το «παγκάκι για πιτσουνάκια».

Η Παύλιανη μας χόρτασε υλικά αλλά και πνευματικά, με όλα αυτά που είδαμε. Ήταν η καλύτερη «εισαγωγή» στο ταξίδι μας. Ώρα να συνεχίσουμε. Θα πίναμε τον απογευματινό μας καφέ στον Αθανάσιο Διάκο ή σε όποιο χωριό βρίσκαμε ανοικτό καφενείο.

Στο δρόμο για το χωριό του Διάκου

Μπήκαμε στη Φωκίδα και κινηθήκαμε προς τα δυτικά. Τα επόμενα τρία χωριά της Φωκίδας βρίσκονται το ένα μετά το άλλο στη νότια μεριά της Οίτης αγναντεύοντας

προς τα νότια την Γκιώνα και τα Βαρδούσια.

Τα χωριά αυτά αλλά και η διαδρομή που κάναμε είναι σε υψόμετρο πάνω από 1000 ως 1200μ.

Περίπου 14χμ μετά την Παύλιανη φτάσαμε στο χωριό Πυρά, που βρίσκεται στα 1160μ υψόμετρο.

Πήρε το όνομά του από την πυρά που άναψε ο Ηρακλής για να αυτοπυρποληθεί. Σύμφωνα με το μύθο ο Ήρωας σκότωσε τον Κένταυρο Νέσσο όταν αυτός προσπάθησε να κλέψει (ή να βιάσει) τη γυναίκα του Ηρακλή Δηιάνειρα. Πριν ξεψυχήσει έδωσε μια ποσότητα από το αίμα του στη Δηιάνειρα λέγοντάς της πως, όταν την απατήσει κάποτε ο Ηρακλής, θα τον ξανάφερνε κοντά της αλείφοντας τον χιτώνα του με αυτό, πράγμα που έγινε μερικά χρόνια αργότερα. Στην πραγματικότητα ο χιτώνας δηλητηριάστηκε και προκάλεσε φρικτούς πόνους στον Ηρακλή, ο οποίος μην αντέχοντας αυτοπυρπολήθηκε για να γλυτώσει. Αυτό έγινε στην τοποθεσία «Μάρμαρα», κοντά στο σημερινό χωριό.

Φτάσαμε στην «Πλατεία Συνάντησης και Χαράς»,

όπου βρίσκονται ο ναός της Κοίμησης,

βρύση, Ηρώο

και το κτίριο του Εκπολιτιστικού συλλόγου, που φιλοξενεί και το Αγροτικό Ιατρείο.

Ψυχή ζώσα πουθενά! Εδώ να πούμε πως μέχρι να φτάσουμε στο Λιδωρίκι δεν βρήκαμε τίποτα ανοικτό και κανένα άνθρωπο πουθενά. Μέχρι να δούμε τη λίμνη στο χωριό Λευκαδίτι είναι ζήτημα αν διασταυρωθήκαμε με 4-5 αυτοκίνητα!

Γύρω στα 7χμ μετά φτάσαμε στο επόμενο χωριό, το μαρτυρικό Μαυρολιθάρι, που βρίσκεται και αυτό σε υψόμετρο 1140μ. Το χωριό το κάψανε οι Γερμανοί στην κατοχή σαν αντίποινα για τη δράση των ανταρτών στην περιοχή.

Στην πλατεία είναι ο ναός του Αγίου Δημητρίου

και ο πλάτανος,

που είναι Μνημείο της φύσης, της Ιστορίας και της Εθνικής Αντίστασης.

3χμ ακόμα και φτάσαμε στο πιο ψηλό από τα χωριά που επισκεφτήκαμε.

Το μικρό χωριό Καστριώτισσα, που βρίσκεται σκαρφαλωμένη στα 1200μ. Οφείλει το όνομά της σε αρχαίο κάστρο που υπήρχε εκεί.

Λίγο έξω από την Καστριώτισσα κάναμε αριστερά, προς νότο. Ήμασταν πια στα Βαρδούσια, το δεύτερο ψηλότερο βουνό της Ρούμελης. Προορισμός μας το χωριό Αθανάσιος Διάκος, η παλιά Άνω Μουσουνίτσα, ένα από τα δύο χωριά των Βαρδουσίων, που διεκδικούν τον Αθανάσιο Διάκο. Το άλλο είναι η Αρτοτίνα.

Περίπου 15χμ από την Καστριώτισσα μπήκαμε στον Αθανάσιο Διάκο. Φωλιάζει στην ανατολική πλευρά των Βαρδουσίων σε 960μ υψόμετρο μέσα σε έλατα, καστανιές, καρυδιές, βελανιδιές, κέδρα και πλατάνια.

Φτάνοντας στο χωριό, μια βρύση και δίπλα της ένα παλιό λεωφορείο είναι οι πρώτες εικόνες (Άλλος για τη Μουσουνίτσα!).

Λίγο πιο κάτω δυνατός ήχος τρεχούμενου νερού μας σταμάτησε. Κάτω από τη γέφυρα περνά ορμητικός ένας παραπόταμος του Μόρνου.

Μέσα στο χωριό είναι η πλατεία του. Πλατάνια,

ο ναός με το καμπαναριό,

και φυσικά ο ανδριάντας του εθνικού ήρωα που δεσπόζει και εγκαταστάθηκε εκεί από τον Πλαστήρα το 1922 προς τιμήν της επετείου των 100 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, ώστε να τιμηθεί αφενός ο τόπος καταγωγής του ήρωα και αφετέρου μέρος των κατοίκων που μετείχε στο 5/42 σύνταγμα ευζώνων ή Σεϊτάν ασκέρ (seytanasker: στρατός του διαβόλου) όπως ονομαζόταν από τους Τούρκους, εξαιτίας του πανικού που προκαλούσε με τα αιφνιδιαστικά του χτυπήματα.

Στην είσοδο της εκκλησίας υπάρχει φωτογραφία από την επίσκεψη Πλαστήρα, Γονατά κ.ά. το 1922 στο χωριό. Η πλατεία ήταν γεμάτη τραπεζοκαθίσματα και κλειστές πόρτες. Δεν είδαμε ψυχή ζώσα. Ούτε άνθρωπο, ούτε ζωντανό.