Στρογγύλη, Θήρα, Σάντα Ιρίνα, Σαντορίνη! ημέρα 4η & επιστροφή

(συνέχεια από Στρογγύλη, Θήρα,Σάντα Ιρίνα, Σαντορίνη! ημέρα 3η)

 

19-20 Μαρτίου 2026

 

Μετά την επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου είχε έρθει η ώρα να πάμε τη σημερινή μέρα να δούμε το Μουσείο Προϊστορικής Θήρας στα Φηρά. Το μουσείο αυτό, κάλλιστα θα μπορούσε να βρίσκεται δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο, μιας και τα περισσότερα εκθέματα προέρχονται από τις ανασκαφές στο Ακρωτήρι.

Το μουσείο είναι σχετικά νέο, μιας και εγκαινιάστηκε στις αρχές του 2000. Οι εκθέσεις αναπτύσσονται σε δύο ορόφους. Στον κάτω όροφο βρίσκονται οι τοιχογραφίες από το ακρωτήρι. Το κτίριο είναι σύγχρονο με ότι και αν σημαίνει αυτό και μεταξύ άλλων υπάρχει ασανσέρ για τη μετακίνηση όσων δεν μπορούν μέσω της σκάλας. Όλα τέλεια μέχρις εδώ. Αλλά εδώ είναι Ελλάδα. Τους χειμωνιάτικους και ανοιξιάτικους μήνες ο όροφος με τις τοιχογραφίες είναι κλειστός λόγω έλλειψης προσωπικού (!!!!). Αλλά μην νομίζετε πως και το καλοκαίρι που ανοίγει, ένα άτομο με αναπηρία μπορεί να τον επισκεφτεί. Το ασανσέρ είναι χαλασμένο εδώ και χρόνια (!!!!!!!!). Ναι στο σημαντικότερο μουσείο της “ναυαρχίδας” του ελληνικού τουρισμού το ασανσέρ δεν δουλεύει. Όλοι οι υπεύθυνοι σε όποια βαθμίδα κι αν βρίσκονται, μέχρι την υπουργάρα, που ξέρει να τσιμεντώνει την ακρόπολη, δεν μπορούν εδώ και χρόνια να φτιάξουν ένα ασανσέρ. Να πω πως ντρέπομαι για την πατρίδα μου, λίγο θα είναι. Και αφού τα είπα και κάπως ξαλάφρωσα, ας πούμε και γι αυτά που είδαμε την τελευταία μέρα του ταξιδιού μας στη Σαντορίνη.

Μιας όμως και αυτά που είδαμε αφορούν τον Κυκλαδικό πολιτισμό ας πούμε πρώτα δυο λόγια γι αυτόν το σπουδαίο προϊστορικό πολιτισμό του Αιγαίου.

Κυκλαδικός πολιτισμός. Ένας από τους παλαιότερους πολιτισμούς της Ευρώπης που αναπτύχθηκε στις Κυκλάδες κατά την 3η και 2η χιλιετία π.Χ., δηλαδή στην Εποχή του Χαλκού. Σε αυτό συνέβαλε το ήπιο κλίμα τους και κυρίως η ιδιαίτερα προνομιακή γεωγραφική τους θέση. Ουσιαστικά, τα νησιά των Κυκλάδων αποτελούν ένα είδος φυσικής γέφυρας ανάμεσα στην Ευρώπη και στην Ασία, την Ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη. Στην 3η χιλιετία π.Χ., τα πλοία των κυκλαδίτικων νησιών κυριαρχούν στο Αιγαίο και μαζί με τα προϊόντα της Εγγύς Ανατολής μεταφέρουν στην Ευρώπη ιδέες, τεχνικές γνώσεις, θρησκευτικές αντιλήψεις.

Τα ευρήματα από τη Σαντορίνη και ιδιαίτερα από το Ακρωτήρι είναι από τα σπουδαιότερα αυτού του πολιτισμού και φυσικά είναι μοναδικά. Ευτυχώς που κάποιες από τις τοιχογραφίες του μουσείου (αυτές που δεν θα βλέπαμε) τις είχαμε δει πριν πολλά-πολλά χρόνια, όταν στεγάζονταν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα. Εμπειρία ανεπανάληπτη.

Το μουσείο είναι κάτω από τη Μητρόπολη, στο κέντρο των Φηρών σε ένα πολύ πολυσύχναστο σημείο. Ευτυχώς ήμασταν τυχεροί και βρήκαμε θέση στάθμευσης από τη μεριά της μητρόπολης, απ’ όπου και μπήκαμε στο μουσείο. Πήραμε εισιτήρια και ξεκινήσαμε. 

Η έκθεση ξεκινά με τη γεωλογική ιστορία του νησιού,

δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη μεγάλη έκρηξη.

Ακολουθούν ευρήματα της νεολιθικής εποχής και των πρώτων περιόδων του Κυκλαδικού πολιτισμού,

δηλ της Πρωτοκυκλαδικής

και της Μεσοκυκλαδικής περιόδου. 

Από εκεί και πέρα τα εκθέματα είναι κυρίως της υστεροκυκλαδικής περιόδου,

τότε δηλαδή που άκμασε το Ακρωτήρι, πριν τη μεγάλη έκρηξη και την καταστροφή.

Εκμαγεία και αποτυπώματα επίπλων (τραπεζιού, καθίσματος) και αντικειμένων (καλάθι),

πήλινα χρηστικά αντικείμενα, όπως λυχνάρια, θυμιατά, φούρνους, χύτρες, κρατευτές σουβλακιών,

χάλκινα σκεύη,

σταθμά,

θραύσματα πινακίδων με δείγματα Γραμμικής Α΄

ή αγνύθες (βάρη αργαλειού). 

Μεγάλα πιθάρια,

άλλα πήλινα αγγεία

και σφραγίδες, πήλινες και λίθινες ήταν στη συνέχεια.

Κάπου εκεί αρχίσαμε να μπαίνουμε στον «κόσμο της τοιχογραφίας».

Θραύσματα πρώιμων τοιχογραφιών και ζωγραφιστού δαπέδου,

η εντυπωσιακή τράπεζα των προσφορών ζωγραφισμένη με δελφίνια

και μια μικρή τοιχογραφία με ανάγλυφο κόσμημα και γραπτούς ρόδακες,

πριν από τις τοιχογραφίες της «Οικίας Γυναικών», από τις λίγες τοιχογραφίες που έχουν σε αυτόν τον όροφο, όπου παρουσιάζεται ο πολιτισμός της προϊστορικής Θήρας.

Οι γυναικείες μορφές που δώσανε το όνομα στην οικία

και οι πάπυροι, τοποθετημένα σε ομοίωμα του σπιτιού είναι εξαιρετικά εντυπωσιακά δείγματα της υπέροχης τέχνης των κατοίκων του Αιγαίου εκείνης της μακρινής εποχής.

Δίπλα μερικά θραύσματα από τοιχογραφίες με θέματα από τη φύση, όπως μια λιβελλούλα, κρόκο, καλάμια και κλαδιά μυρτιάς και λυγαριάς.

Στη συνέχεια βλέπουμε χρηστικά και τελετουργικά αγγεία,

κάποια ζωόμορφα. 

Ακολουθούν αγγεία από την ηπειρωτική Ελλάδα,

την Κρήτη, αλλά και Θηραϊκά που μιμούνται άλλα εισαγμένα, κυρίως Μινωικά.

Το γεγονός πως με την έκρηξη όλα καλύφθηκαν και παρέμειναν σχεδόν ανέπαφα, οι πληροφορίες που έχουμε για τη ζωή στο Ακρωτήρι είναι μοναδικές και εξαιρετικά πολύτιμες. Έτσι, σε αντίθεση με τους περισσότερους αρχαιολογικούς χώρους, εδώ πολλά πήλινα έμειναν άθικτα και στη θέση τους, δίνοντας μεταξύ άλλων, εκτός από τις πληροφορίες για την καθημερινή ζωή και πληροφορίες για το ψηλό επίπεδο της Θηραϊκής κεραμικής,

όσον αφορά την κατασκευή, όπως τα ζωόμορφα αγγεία,

τα ανθοδοχεία

ή οι ηθμοί (σουρωτήρια), αλλά και τη διακόσμηση τους,

όπως η Κύμβη (στενόμακρο σκεύος) με τους αίγαγρους και τα δελφίνια,

αλλά και τα μικρά ή μεγάλα αποθηκευτικά αγγεία με την πλούσια διακόσμηση με χελιδόνια, αετούς, δελφίνια, ταύρους, κρίνα κ.λπ.

Στις ανασκαφές στο Ακρωτήρι βρέθηκαν ελάχιστα κοσμήματα, κάτι που δείχνει πως οι κάτοικοι φεύγοντας πήραν μαζί τους τα τιμαλφή, γιατί από τις τοιχογραφίες φαίνεται πως οι νέες, κυρίως, γυναίκες φόραγαν πολλά και πλούσια κοσμήματα.

Όπως έχουμε πει ήδη οι Κυκλαδίτες ταξίδευαν στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ακόμα και από τη Νεολιθική εποχή. Στα ταξίδια τους αυτά έρχονταν σε επαφή με τους κάτοικους και τους πολιτισμούς άλλων περιοχών και το αποτέλεσμα ήταν, μεταξύ άλλων και η ανταλλαγή. Ανταλλαγή προϊόντων, ιδεών και πολιτισμού.

Από τις ανασκαφές στο Ακρωτήρι προέκυψαν πλήθος στοιχείων, που μαρτυρούν αυτές τις ανταλλαγές. Αντικείμενα φερμένα από άλλες, κοντινές ή μακρινές περιοχές,

αλλά και τα «ξένα» εκείνα στοιχεία, που πέρασαν στην τέχνη των Θηραίων, όπως το κεφάλι του Αφρικανού στο θραύσμα τοιχογραφίας. .

Έτσι βλέπουμε αντικείμενα από την Ηπειρωτική Ελλάδα,

τα άλλα Κυκλαδονήσια,

το Ν.Α. Αιγαίο,

την Κρήτη, αλλά και την Ανατολική Μεσόγειο,

όπου ξεχωρίζουν τα αγγεία φτιαγμένα από αυγά στρουθοκαμήλου,

αντικείμενα από φαγεντιανή ή αλάβαστρο, Συροπαλεστινιακά και Χαναανναϊκά αγγεία.

Προς το τέλος της έκθεσης βλέπουμε το «δωμάτιο» Β6 στο οποίο βρέθηκαν η μεγάλη τοιχογραφία των «Κυανοπιθήκων»

και η αποσπασματική τοιχογραφία «των τετραπόδων», που απ’ ότι δείχνει πρόκειται για έργα του ίδιου ζωγράφου. Ενός σπουδαίου καλλιτέχνη, όπως φαίνεται από την υπέροχη δουλειά του στις συγκεκριμένες τοιχογραφίες. Το τοπίο και στις δύο μοιάζει με το Σαντορινιό, αλλά οι πίθηκοι δεν έχουν καμιά σχέση με το Αιγαίο. Η ποιότητα όμως των μορφών αλλά και η απόδοση των κινήσεών τους δείχνει πως είτε είχε δει κάποιους που είχαν φέρει στο νησί τα πλοία τους, είτε τους είχε δει ο ίδιος στον τόπο τους, στον οποίο είχε ταξιδέψει.

Η έκθεση τελειώνει με ένα αναπάντεχο εύρημα. Το μικρό Ειδώλιο Χρυσού Αίγαγρου. Βρέθηκε μέσα στην ξύλινη θήκη του (μόνο το αποτύπωμά της είχε διατηρηθεί), μέσα σε πήλινη λάρνακα, δίπλα σε σωρό κεράτων κατσικιών, κατά τη διάρκεια των εργασιών για την κατασκευή του στεγάστρου στις 12 Δεκεμβρίου 1999.

Φεύγοντας η εικόνα των χελιδονιών στο σύγχρονο βοτσαλωτό πάτωμα ήταν ένας όμορφος αποχαιρετισμός. 

Βγήκαμε και αφού άφησα τη Σοφία στο αυτοκίνητο, πήρα την ανηφόρα μέχρι τη Μητρόπολη.

Ο κατάλευκος μητροπολιτικός ναός των ορθοδόξων της Σαντορίνης, ο ναός της Υπαπαντής, αν και αρχικά φτιάχτηκε το 1827, έπαθε πολύ μεγάλες ζημιές το 1956 από τον σεισμό και ανακατασκευάστηκε εξ’ ολοκλήρου. Τρία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του. Ο μεγάλος τρούλος, το εντυπωσιακό καμπαναριό σε μοντέρνο στυλ και οι καμάρες, που σχηματίζουν κάτι σαν περιστύλιο γύρω από αυλή.

Βρίσκεται σε ένα από τα ψηλότερα σημεία των Φηρών και η θέα προς τα βόρεια,

την περιοχή του σταθμού του τελεφερίκ,

προς την καλδέρα και την Καμμένη κόβει την ανάσα.

Στο βάθος, προς τα βόρεια και αριστερά φαίνεται πολύ καλά ο βράχος του Σκάρου με το κάστρο του.

Γύρισα στο αυτοκίνητο και πήραμε το δρόμο της επιστροφής με σκοπό να κάτσουμε να φάμε στο εστιατόριο που είχαμε κάτσει το πρώτο βράδυ, έξω από το Εμπορείο. Παρκάροντας, ένας μοτοσικλετιστής σταμάτησε δίπλα μας. Όταν έβγαλε το κράνος αναγνώρισα τον Νίκο. Είναι πολύ παλιός φίλος του αδελφού μου και τον ξέρω από τότε που ήταν στο γυμνάσιο. Ζει εδώ και πολλά χρόνια στη Σαντορίνη, όπου δραστηριοποιείται στον τουρισμό.

Είχαμε τηλεφωνηθεί αλλά δεν ήξερε αν θα είναι στη Σαντορίνη. Τελικά ήταν. Κανονίσαμε, μετά το φαγητό να πάμε να τον βρούμε στο γραφείο του, στην είσοδο της Περίσσας. Έτσι και έγινε. Μετά το φαγητό πήγαμε και κάτσαμε αρκετή ώρα κουβεντιάζοντας.

Αργά το απόγευμα γυρίσαμε στο δωμάτιο και δεν ξαναβγήκαμε.

Ουσιαστικά εκεί τελείωσε το ταξίδι μας στη Σαντορίνη. Ένα ταξίδι που το θέλαμε πολύ καιρό και τελικά ήρθε το πλήρωμα του χρόνου.

Η Σαντορίνη είναι ένα νησί που ξεχωρίζει απ’ όλα τα άλλα. Γεωλογικά και άρα μορφολογικά με τη μοναδική καλδέρα, ιστορικά με το μοναδικό Ακρωτήρι και με ότι αυτό έδωσε και συνεχίζει να δίνει με την ανασκαφή του και αρχιτεκτονικά με τα όμορφα χωριά και τα μοναδικά υπόσκαφα σπίτια.

Υπάρχουν και άλλα ξεχωριστά στοιχεία που κάνουν τη Σαντορίνη να διαφέρει ακόμα. Τέτοια είναι τα προϊόντα της που όμως όσο περνά ο καιρός όλο και σπανίζουν, όπως το ντοματάκι ή η φάβα. Και βέβαια τα αμπέλια με τα κλήματα-κοφίνια, που όμως και αυτά λιγοστεύουν. Και λιγοστεύουν όλα αυτά, θυσία στο βωμό του υπερτουρισμού και της υπερδόμησης, που κάνει το νησί να έχει πια πολύ λίγες εκτάσεις αδόμητες. Αυτά τα τελευταία είναι που με ενόχλησαν πολύ. Το νησί γενικά και το ταξίδι αυτή την εποχή μου άρεσε, αλλά δεν ήταν ένα ταξίδι που θάθελα να το ξανακάνω. Ήθελα πολύ να πάω, πήγα, αλλά μέχρις εκεί. Έχει και άλλα νησιά ο τόπος μας που δεν έχουμε επισκεφτεί ακόμα.

Το επόμενο πρωί στις 6.00 φύγαμε για το αεροδρόμιο.

Παραδώσαμε το αυτοκίνητο και κάναμε τσεκ-ιν. Κάτσαμε για τον πρωινό μας καφέ.

Από την αίθουσα αναμονής βλέπαμε το βράχο του Μονόλιθου με τον Αη Γιάννη στη ρίζα του. Με μια μικρή καθυστέρηση φύγαμε.

Οι τελευταίες εικόνες της Σαντορίνης αφ’ υψηλού με τα Φηρά

ή τις ακτές να δέρνονται από τα κύματα ήταν ωραίες. 

Και βέβαια η τελευταία εικόνα της καλδέρας και ας πετάγαμε από την ανατολική μεριά του νησιού.

Γύρω στις 11.00 φτάσαμε στο σπίτι μας. Ένα ακόμα ταξίδι, ταξίδι που το θέλαμε πολύ, τελείωσε και πήγε καλά.

Καλά να είμαστε και για άλλα!

 

θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλια σας