Τα σέβη μας στον Μεγάλο Μάγιστρο!

Στα χνάρια των Ιπποτών! Μέρος 10ο

(συνέχεια από Ρόδος, η παλιά πόλη! β΄)

4 Ιουνίου 2022

Και η επόμενη μέρα ήταν αφιερωμένη στην παλιά πόλη. Αποφασίσαμε να κατέβουμε και πάλι με το λεωφορείο,

μόνο που φτάνοντας στο τέρμα μέσα στην πόλη πήγαμε προς τα δυτικά, ακολουθώντας τους δρόμους έξω από τα τείχη,

ώσπου φτάσαμε στην πύλη d'Amboise, από την οποία μπήκαμε στο κάστρο και την παλιά πόλη. Λίγο προς τα νότια και μετά ανατολικά

και από την πύλη του Αγίου Αντωνίου μπήκαμε ακόμα πιο μέσα

στην πλατεία Κλεοβούλου.

Και πριν την πλατεία

και σ’ αυτή ήμασταν σε άμεση οπτική επαφή με το παλάτι,

ενώ σε διάφορα σημεία συναντήσαμε πλανόδιους μουσικούς,

ζωγραφισμένους κάδους και πολύ κόσμο.

Είχε έρθει η ώρα να μπούμε στο παλάτι.

Το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου θεμελιώθηκε από τους Ιωαννίτες Ιππότες στις αρχές του 14ου αι, στο ψηλότερο σημείο του κάστρου εκεί που στην αρχαιότητα ήταν ο ναός του Θεού Ήλιου και τον 7ο αι οι Βυζαντινοί έχτισαν ακρόπολη. Με το σεισμό του 1481 έπαθε μεγάλη ζημιά αλλά επισκευάστηκε αμέσως. Το 1522 πέρασε στα χέρια των Οθωμανών , ενώ το 1856 ένας κεραυνός χτύπησε τον Άγιο Ιωάννη δίπλα, όπου υπήρχαν πυρομαχικά και η έκρηξη κατέστρεψε μεγάλο μέρος του. Την εποχή της Ιταλοκρατίας, ότι οθωμανικό στο παλάτι κατεδαφίστηκε και ο διοικητής των Δωδεκανήσων στρατηγός Τσέζαρε Μαρία ντε Βέκκι ζήτησε από τον αρχιτέκτονα Βιττόριο Μεστρίνο. Η αποκατάσταση (1937-1940) έγινε με βάση τα μεσαιωνικά ιταλικά πρότυπα, αλλά επειδή δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για το συγκεκριμένο παλάτι έγιναν πολλές αυθαιρεσίες. Χρησιμοποιήθηκε σαν παραθεριστική κατοικία, τόσο από τον Ιταλό βασιλιά Βίκτωρα Εμμανουήλ Γ΄, όσο και από τον Μουσολίνι.

Το 1948 με την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα, πέρασε στα ελληνικά χέρια, ενώ το 1988, μαζί με ολόκληρη της παλιά πόλη της Ρόδου μπήκε στη λίστα της UNESCO σαν Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και έχει μετατραπεί ολόκληρο σε ένα μουσειακό χώρο. Στον πρώτο όροφο φιλοξενεί ένα μουσείο, κυρίως με μεσαιωνικά εκθέματα, ενώ ο δεύτερος με τις αίθουσες του παλατιού είναι κι αυτός επισκέψιμος. Δυστυχώς όλοι αυτοί οι χώροι όχι για άτομα με κινητικά προβλήματα. Σκάλες και πάλι σκάλες.

Ανεξάρτητα με τις αντιρρήσεις που μπορεί έχει κάποιος σχετικά με την αυθεντικότητα του παλατιού, αυτό είναι ένα πάρα πολύ εντυπωσιακό κτίσμα.

Και αυτό το βλέπει κανείς από τις πρώτες εικόνες

κατά την είσοδό του από την κεντρική πύλη με του επιβλητικούς πύργους.

Περνώντας την είσοδο υπάρχει μια μεγάλη εσωτερική αυλή

και γύρω ένα περιστύλιο με σειρά αγαλμάτων.

Αφού βεβαιωθήκαμε πως η Σοφία δεν θα μπορούσε να το επισκεφθεί, την άφησα σε μια σκιά στην αυλή και πήγα για μια, όσο γινόταν πιο γρήγορη επίσκεψη στους ορόφους.

Ακολουθώντας διαδρόμους γεμάτους γλυπτά

και μια τεράστια σκάλα ανέβηκα στον όροφο.

Πρώτα ένα παρεκκλήσι και μετά οι αίθουσες με τα εκθέματα. 

Αρχιτεκτονικά μέλη,

πολλά κεραμικά

καθημερινής

ή λατρευτικής χρήσης,

σκεύη και αγγεία (αμφορείς και πίθοι) από Ισπανία, Σινώπη, Μ. Ασία, Παλαιστίνη, Αραβία και Αφρική,

αλλά και γενικότερα από διάφορες περιοχές της Μεσογείου, των 4ου – 15ου αι.

και αρκετές εικόνες,

όπως αυτή του Αγίου Γεωργίου του 15ου αι,

και οι αμφιπρόσωπες

(εικόνες ζωγραφισμένες και από τις δύο πλευρές του ξύλου)

του 14ου αι.

Ξεχωρίζουν οι μήτρες για κουμπιά και κόπιτσες,

οι επιτύμβιες

ή αναθηματικές στήλες,

ο ημιτελής Αρχάγγελος,

τα σπαράγματα από τοιχογραφίες και

τα παλαιοχριστιανικά εντοίχια ψηφιδωτά.

Τέλος ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα όπλα, οι πανοπλίες

και οι θηρεοί των ιπποτών

και βέβαια τα διάφορα χειρόγραφα.

Οι εικόνες έξω από τα παράθυρα κάνουν πιο έντονο τον οχυρωματικό, πολεμικό χαρακτήρα του κάστρου και του παλατιού. 

Είχε έρθει η ώρα για το πάνω πάτωμα. Ξανά στην τεράστια σκάλα που διατρέχει καθ΄ ύψος όλο το κτίριο και μπήκα στις αίθουσες του παλατιού.

Εντυπωσιακές μεγάλες αίθουσες,

με θέα στην αυλή,

αλλά και μικρότερα δωμάτια, διάδρομοι και άλλοι χώροι

με έπιπλα,

διακοσμητικά αντικείμενα,

αλλά και αρχαία ρωμαϊκά αντικείμενα,

όπως το σύμπλεγμα του Λαοκόοντα

ή η Λύκαινα.

Αυτό όμως που κυριαρχεί και εντυπωσιάζει είναι τα ψηφιδωτά δάπεδα. Όταν τα είδα κόντεψε να μου πέσει το σαγόνι. ΥΠΕΡΟΧΑ!! Όμως διάβασα τα ενημερωτικά κείμενα και “βγήκα από τα ρούχα μου”, έγινα έξω φρενών.

Τα ψηφιδωτά αυτά δεν έχουν καμιά σχέση με το παλάτι ή για να ακριβολογούμε δεν έχουν καμιά σχέση με τη Ρόδο. Κατά την περίοδο της Ιταλοκρατίας, Ιταλοί αρχαιολόγοι τα βρήκαν, τα ξέθαψαν και στη συνέχεια τα “ξερίζωσαν” από τη γη που τα κράτησε και τα φύλαξε τόσους αιώνες. Γιατί βρέθηκαν στην Κω και είναι τα περισσότερα Ρωμαϊκά του 3ου και 4ου αι μ.Χ. Και τα πήραν όχι για να τα προστατεύσουν σε κάποιο μουσειακό χώρο

αλλά για να στρώσουν τα πατώματα του παλατιού, για να σουλατσάρει το φασισταριό του Μουσολίνι με τις “πολιτισμένες” και “εκλεπτυσμένες” μπότες τους, αδιαφορώντας για τη ζημιά που μπορούσαν να προκαλέσουν. Εδώ που τα λέμε καλά που δεν τα πήραν για να στολίσουν κάποιο παλάτι στην Ιταλία, μιας και σαν Ρωμαϊκά που βρέθηκαν σε “Ιταλικό” έδαφος (Δωδεκάνησα) δικά τους ήταν, ότι θέλαν τα κάνανε.

Σημαντικό ρόλο στις ανασκαφές και στο σχέδιο μεταφοράς τους έπαιξε ο Ερμές Μπαλντούτσι (Hermes Balducci, 1904–1938), που ήταν Ιταλός αρχαιολόγος, αρχιτέκτονας και καθηγητής και ο οποίος άφησε σημαντικό έργο στα Δωδεκάνησα, κατά την περίοδο της Ιταλοκρατίας. Γίνεται σχετική αναφορά δίπλα στο πορτρέτο του, που βρίσκεται σε περίοπτη θέση.

Ανεξάρτητα πως αισθάνεται κάποιος με όλα αυτά, τα ψηφιδωτά αυτά σε καθηλώνουν. Ψηφιδωτά του 3ου και 4ου αι μ.Χ,

όπως το “Κυνήγι και Ψάρεμα”,

το “Κεφάλι Μέδουσας”,

η “Λεοπάρδαλη”,

το “Κυνήγι Λαγού”,

ο “Θύρσος”,

η “Νηρηίδα”,

το “Ψάρι”,

το “Κυνήγι Λεοπάρδαλης”,

η “Ασπίδα από Τρίγωνα”,

η “Μυθολογική Σκηνή” και

οι “Εννέα Μούσες”

καθώς και δύο της Ύστερης Αρχαιότητας

(5ος-6ος αι μ.Χ.) ήταν αυτά που είδα και φωτογράφισα κατά την επίσκεψή μου. 

Είχα όμως αφήσει τη Σοφία αρκετή ώρα και έπρεπε να επιστρέψω. Άλλωστε είχα δει αρκετά.

Κατεβαίνοντας τη θεόρατη σκάλα εντύπωση προκαλεί η εικαστική σύνθεση πάνω από την πόρτα στο ισόγειο.

Έκατσα λίγη ώρα να ξεκουραστώ και να περιγράψω αυτά που είδα στη Σοφία και στη συνέχεια βγήκαμε από το παλάτι.

Δίπλα στο παλάτι, στο πάνω μέρος της οδού των Ιπποτών, οι Ιππότες έκτισαν μια τρίκλιτη, ξυλόστεγη γοτθική βασιλική, που αποτελούσε τον Καθεδρικό τους. Ο χώρος που χτίστηκε ήταν το υψηλότερο σημείο του Κολακίου (του τμήματος του κάστρου όπου ζούσαν μόνο οι Ιππότες). Ήταν ο Άγιος Ιωάννης του Κολακίου.

Μετά την κατάληψη της Ρόδου από τους Οθωμανούς το 1522, ο ναός μετατράπηκε στο πρώτο και κυριότερο τζαμί της πόλης, γνωστό ως Μεγάλο Τζαμί (Sencovan Camii, παράφραση του Saint Jean).

Ήταν 6 Νοεμβρίου 1856 όταν κατά τη διάρκεια καταιγίδας ένας κεραυνός χτύπησε το καμπαναριό (που λειτουργούσε ως μιναρές), κάτω από το οποίο βρισκόταν μια ξεχασμένη υπόγεια πυριτιδαποθήκη των Ιπποτών. Η έκρηξη ισοπέδωσε τον ναό και προκάλεσε τεράστιες ζημιές στο Παλάτι.

Σήμερα, στον χώρο της παλιάς μεσαιωνικής εκκλησίας σώζονται μόνο ελάχιστα ερείπια και θεμέλια,

πολύ κοντά στο Σουλεϊμανιγιέ Τζαμί.

Μεταξύ 1876 και 1896 κτίστηκε το εντυπωσιακό νεοκλασικό σχολείο.

Μετά το παλάτι συνεχίσαμε στα ερείπια του Αγίου Ιωάννη και ακολούθως για άλλα μνημεία και αξιοθέατα της παλιάς πόλης, που δεν είναι και λίγα.

Αλλά αυτά στη συνέχεια. 

(το ταξίδι συνεχίζεται )

θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλια σας